 |
| Áo len Aran và các sản phẩm len thủ công vẫn được nhiều du khách tìm mua khi đến Ireland. Ảnh minh họa: Xinhua |
Theo dấu những đàn cừu Connemara
Nếu có thể, hãy đến Connemara để mua một chiếc áo len Aran bằng lông cừu truyền thống của Ireland. Thực ra việc đó hoàn toàn có thể làm qua mạng: Chỉ vài cú nhấp chuột là một chiếc áo Aran dệt tay sẽ được gửi tới bất kỳ nơi nào trên thế giới. Nhưng người dân địa phương tin rằng chỉ khi tận mắt nhìn thấy len được tạo ra thế nào, người ta mới hiểu giá trị thực sự của nó.
Connemara nằm ở bờ Tây Ireland, nơi những dãy núi đá xám gặp biển Đại Tây Dương. Ở đây, cừu xuất hiện khắp nơi: Trên đồng cỏ, ven đường, trong các quán ăn và cả trong câu chuyện của người dân địa phương. Gần đây, Connemara phát triển tuyến du lịch “Sheep and Wool Trail” - hành trình đưa du khách gặp nông dân, người xén lông cừu, thợ đan và những chú chó chăn cừu nổi tiếng của Ireland.
Trong cửa hàng len ở thị trấn Leenane, bà chủ Aine O’Toole giới thiệu với khách hàng nắm lông cừu thô vừa mới xén. Nó mềm, hơi ẩm và có mùi dầu đặc trưng. “Đó là lanolin. Lớp sáp tự nhiên giúp cừu chống mưa và giữ ấm giữa gió biển” - bà giải thích.
Len cừu vùng núi Connemara nổi tiếng vì bền, ấm và chịu ẩm khá tốt. Nhưng nhiều người hiện đại không còn quen với cảm giác hơi ráp của len nguyên chất, nên các hãng thường pha thêm cashmere hoặc merino để mềm hơn. Bà Aine cười và nói: “Con người bây giờ kỳ vọng mọi thứ phải dễ chịu hơn nhiều”.
Một thế kỷ trước ở miền Tây Ireland, áo len Aran là quần áo lao động thực sự. Ngư dân mặc chúng ra biển, nông dân mặc giữa mưa lạnh. Những tấm chăn len hay áo khoác bằng lông cừu thường được sử dụng rất bền, qua nhiều năm vẫn giữ được độ ấm.
Nhưng nghịch lý là nghề nuôi cừu ngày nay gần như không sống nổi nhờ bán len. Bernard King, một nông dân địa phương, kể trước đây cha ông từng đủ tiền mua xe hơi sau mùa bán lông cừu. Còn giờ đây, một mùa xén lông mang lại số tiền ít đến mức không đủ trả công thợ xén.
“Tiền kiếm được chủ yếu là từ thịt cừu”, ông thừa nhận. Phần lớn len Ireland hiện phải chuyển sang Anh để xử lý, rồi nhiều lô tiếp tục được bán sang Trung Quốc làm thảm hoặc sản phẩm công nghiệp.
Chuyện nghề len
Dọc vịnh Killary Fjord, du khách có thể ghé các trang trại để xem chó chăn cừu làm việc. Giữa cơn mưa dữ dội, người nông dân chỉ khẽ huýt sáo, chú chó Rex lập tức lao đi gom cả đàn cừu về chuồng. Giữa gió lớn, tiếng huýt sáo và tiếng chó sủa vang khắp sườn đồi.
Ở Connemara, cừu không chỉ là vật nuôi mà còn là một phần linh hồn của cảnh quan. Nhiều vùng núi nơi đây vẫn là đồng chăn thả chung tồn tại suốt hàng trăm năm. Ngay cả Vườn Quốc gia Connemara National Park cũng duy trì các giống vật nuôi bản địa như ngựa Connemara, dê Ireland cổ và cừu Cladoir - các giống cừu bản địa đang được phục hồi thông qua chương trình bảo tồn nguồn gene.
Một người quản lý Vườn Quốc gia vuốt chòm râu rậm rồi trìu mến nói về giống cừu ấy: “Lông của chúng mềm đến mức có thể quấn trẻ sơ sinh”.
Ở những ngày cuối tại Connemara, nhiều du khách tìm đến lớp học dệt len của bà Carina Coyne - người vẫn làm len theo phương pháp cổ truyền: Giặt, nhặt, chải, kéo sợi và nhuộm màu bằng cây cỏ hái trong thung lũng. Màu đỏ lấy từ hoa cỏ dại, màu vàng từ vỏ hành, màu xanh từ lá tầm ma.
Xưởng của bà chật kín guồng quay sợi, khung cửi và những bó len treo đầy trên tường. Mỗi sản phẩm đều được ghi rõ thời gian thực hiện: Một cuộn len có thể mất 50 giờ, áo khoác trẻ em hơn 70 giờ, còn áo người lớn đôi khi kéo dài gần 200 giờ lao động.
“Khoác chiếc áo này lên như được hoà mình vào thiên nhiên”, bà Carina nói, đưa ra cuộn len màu kem ngà.
Sau vài giờ thử quay sợi bằng tay, không khó để hiểu vì sao một chiếc áo len thủ công ở đây có giá tới vài nghìn euro. Đó không chỉ là quần áo, mà còn là thời gian, kỹ năng và nhịp sống chậm rãi được dệt vào từng sợi len.
Tại cửa hàng Standun ở làng Spiddal, người bán hàng thường nói với khách khi trao chiếc áo len sáng màu: “Nó sẽ theo bạn cả đời”.
Giữa nhịp sống hiện đại, Connemara vẫn giữ được những nghề thủ công cũ cùng nhịp sống chậm rãi đặc trưng miền Tây Ireland.
 |
| Du khách dễ dàng bắt gặp các cửa hàng bán áo len Aran tại miền Tây Ireland. Ảnh minh họa: Xinhua |
Vùng đất của những chú cừu
Connemara nằm ở bờ tây Ireland, nơi những dãy núi đá, đầm lầy than bùn và đồng cỏ trải dài ra tận Đại Tây Dương. Khí hậu lạnh, ẩm và nhiều gió khiến vùng đất này từ lâu gắn liền với nghề chăn cừu. Trên các sườn đồi đá xám, những đàn cừu gần như xuất hiện ở khắp nơi, trở thành hình ảnh quen thuộc của Connemara. Người dân địa phương từ lâu tận dụng len cừu để dệt chăn, áo khoác và đặc biệt là áo len Aran nổi tiếng. Nhiều trang trại ở Connemara đến nay vẫn giữ cách chăn thả truyền thống, dùng chó chăn cừu để lùa đàn vật nuôi giữa các triền núi rộng lớn.
Vì sao áo len Aran nổi tiếng?
Áo len Aran là biểu tượng văn hóa nổi tiếng của Ireland, bắt nguồn từ quần đảo Aran ngoài khơi Galway. Điểm đặc trưng của loại áo này là các họa tiết đan nổi vặn thừng, mắt lưới hay tổ ong. Nhiều người Ireland tin rằng, mỗi hoa văn mang một ý nghĩa riêng: Vặn thừng tượng trưng cho ngư dân cầu mong chuyến ra khơi an toàn, còn họa tiết tổ ong tượng trưng cho lao động chăm chỉ. Ban đầu, áo Aran nguyên bản được đan bằng len cừu chưa tẩy dầu nên rất ấm và khả năng kháng ẩm tốt, phù hợp với khí hậu lạnh ẩm vùng biển Đại Tây Dương.
