Vừa qua, tại Bản Bang, xã Kim Ngân, tỉnh Quảng Trị, 10 cá thể Gà lôi lam mào trắng (Lophura edwardsi), gồm 5 con trống và 5 con mái, được đưa về Trung tâm nhân nuôi các loài Trĩ quý hiếm. Đàn gà có nguồn gốc từ quần thể nhân nuôi bảo tồn tại châu Âu, được chuyển về Việt Nam, trong khuôn khổ Chương trình phục hồi Gà lôi lam mào trắng.
Theo Trung tâm Bảo tồn Thiên nhiên Việt (Viet Nature), các cá thể được lựa chọn dựa trên các tiêu chí về sức khỏe, đa dạng di truyền và phúc trạng động vật, nhằm xây dựng quần thể nhân nuôi bảo tồn tại miền Trung Việt Nam.
Việc đưa 10 cá thể về Quảng Trị chưa phải là tái thả về tự nhiên. Trước mắt, đàn gà được chăm sóc, theo dõi sức khỏe và thích nghi với điều kiện khí hậu địa phương; đồng thời hình thành các cặp sinh sản, tạo ra những thế hệ gà được sinh ra và nuôi dưỡng tại Việt Nam.
 |
| Gà lôi lam mào trắng quý hiếm. |
Các thế hệ gà phù hợp sẽ từng bước được rèn luyện khả năng tự kiếm ăn, nhận biết và tránh thú săn mồi, sinh sản và nuôi con, đồng thời thích nghi với điều kiện khí hậu miền Trung. Song song đó, chương trình sẽ tập trung bảo vệ, phục hồi sinh cảnh, giảm bẫy bắt, theo dõi đa dạng sinh học và chuẩn bị phương án giám sát sau tái thả.
Theo kế hoạch, chương trình dự kiến tái thả thử vào cuối năm 2028, nếu đáp ứng các yêu cầu về thú y, di truyền, tập tính, phúc trạng động vật và an toàn sinh cảnh. Mục tiêu đến khoảng năm 2035 là phục hồi một quần thể Gà lôi lam mào trắng có khả năng sinh sản bền vững trong tự nhiên.
Chương trình phục hồi Gà lôi lam mào trắng có sự tham gia của các cơ quan, hướng tới mục tiêu đưa loài chim đặc hữu này trở lại các khu rừng tự nhiên ở miền Trung Việt Nam. Gà lôi lam mào trắng từng phân bố tại các khu rừng đất thấp ẩm ở Hà Tĩnh, Quảng Trị và thành phố Huế.
Tuy nhiên, mất và suy thoái sinh cảnh, cùng với săn bắt trái phép, khiến loài này suy giảm nghiêm trọng. Cuối những năm 1920, một số cá thể được đưa sang châu Âu, hình thành quần thể bảo hiểm và lưu giữ nguồn gen quý hiếm cho đến nay. Hiện Gà lôi lam mào trắng được IUCN xếp vào nhóm rất nguy cấp và có thể đã tuyệt chủng ngoài tự nhiên.
Thế Nam
